افغانستان وهند،الگوی پایدار دوستی
از ویژگی روابط با هندوستان یکی آنست که هندوستان در روابط خود جانب افراط و تفریط را نگرفته از جناح خاصی حمایت علنی نکرده است و نگاه حکومت هند تقریبا نگاه کل گرا بوده، وحدت وهمدلی میان تمام اقشار گونا گون کشور را خواستاربوده وهمیشه هم بر وحدت ملی افغان ها تاکید گذاشته است.
می توان بیان داشت که هندوستان همیشه منافع خود را ازطریق یک نظام سیاسی قدرت مند پیگری می کرد است. این سیاست بر خلاف سیاست برخی کشور های منطقه وهمسایه افغانستتان است که قوت خود را در تضعیف ونا توانی افغانستان جست وجو می کنند. هندوستان برخلاف برخی سوء ظن ها در داخل افغانستان به دنبال ایجاد شبکه رسمی ای که ازآن طریق منافع هند را پی گیری کند نبوده است همیشه در کنار حکومت های افغانستان بوده وامروز هم این نگاه بر سیاست هندوستان حاکم است.
موافقت نامه استراتژیک میان دوکشور درسال 2011 م ،مطابق 1390ه.خ میان نخست وزیر وقت هند آقای «مانموهان سنگه» و رئیس جمهور وقت افغانستان آقای (حامدکرزی) امضا شده است.
تفاهم نامه استراتراتژیک میان کابل ودهلی نو بر سه محور استوار شده است که در راس آن همکاری های امنیتی وسیاسی قراردارد. این بخش از پیمان دارای پنج ماده می باشد که هر کدام از اهمیت استراتژیک درروابط میان دو کشور برخوردار است.
دراین فصل از پیمان، هردوکشور تعهد متقابل سپرده اند که درایجاد ظرفیت نیرو های امنیتی افغانستان تلا ش شود. مشوره های منظم ازطریق وزارت های خارجه دو کشورصورت گیرد تا در تصمیم گیری های سازمان ملل متحد هماهنگی لازم میان دو کشور وجود داشته باشد.
محوردوم این تفاهم نامه را همکاری اقتصادی وتجارتی تشکیل می دهد که شامل پنج بند است وآموزش و ظرفیت سازی شامل این قسمت می شود.
بخش سوم اینتفاهم نامه عرصه های اجتماعی، فرهنگی، جامعه مدنی و ارتباطات با مردم است.
هندوستان در چهار چوب همکاری های فرهنگی وعده سپرده است که برای ایجاد ظرفیت ها ی لازم فرهنگی به حکومت افغانستان کمک کند ودراین رابطه تعدادی از دانشجویان افغانستانی را بورسیه بپذیرد. تا آن زمان که این تفاهم نامه به امضا رسیده است(1390 برابر2011م) گفته شده است ،که سالانه تعداد پنجصد دانشجو ازطریق بورسیه های تحصیلی به هند رفته اند و تحصیلات خود را تکمیل کرده و به کشور بازگشته اند.
اگر به مجموع کمک های هندوستان درپانزده سال گذشته توجه شود، نگاه هندوستان به افغانستان و کمک های آن کشور با نگاه استراتژیک انجام گرفته است.
تمام پروژه هایی که از طرف هندوستان در افغانستان اجرا شده با نگاه راهبردی بوده وهندوستان برای بیرون رفت از برخی تنگنا ها این کمک ها را انجام داده است.
پروژه ساختن سرک زرنج -دلارام که افغانستان را به مرز ایران ودر نهایت به بندر چابهار ایران وصل می کند یک نگاه و یک پروژه را هبردی است.
ساخت" بند سلما" در هرات که با هزینه سه صد میلیون دالری هندوستان احداث شده است، یک پروژه ای راهبردی است که می تواند سهمی در خود کفایی انرژی وآب افغانستان ایفا کند.
ساخت ساختمان پارلمان افغانستان به هزینه 220 میلیون دالر از دیگر پروژه های آن کشور در افغانستان است. هندوستان در تکمیل راه مهم واستراتژیک زرنج - دلارم علاوه بران که گشایشی مهمی درراه تجارت وترانزیت کالای افغانستان ایجاد کرده است،از فشار های غیر منطقی حکومت پاکستان بر افغانستان نیزکاسته است. گفته شده است که هندوستان حاضر است برای استفاده از بندر چا بهارایران حکومت افغانستان را یاری رساند.
گشایش راه جدید تجارت و ترانزیت برای کالاهای افغانستان به معنای نفس کشیدن آزاد و توان مند سازی افغانستان در چانه زنی های سیاسی بیشتر با پاکستان است.
قابل ذکر است که هر قدرامکان مانور سیاسی افغانستان بیشتر باشد، و امکان انتخاب بیشتر برای حکومت افغانستان فراهم گردد، راه دست یابی به صلح در کشور نیز بیشتر می شود.
بنابراین همکاری های هندوستان تا هنوز با نگاه راهبردی انجام یافته و تاکید بر اجرای تفاهم نامه راهبردی، دست حکومت افغانستان راگشوده تر و امکان مانور بیشتررا برای حکومت افغانستان بیش از پیش فراهم می آورد.
همین اهمیت رابطه میان دوکشوربوده که حسادت برخی کشورها را بر انگیخته وسبب شده است که در پانزده سال گذشته مراکز مهم سیاسی و فرهنگی هندوستان در ولایت های کشور هدف قرار گیرد. منظور از حملات تروریستی نیز آنست که هندوستان را از همکاری با افغانستان باز دارد.
یکی از عمده فشارهای پاکستان بر حکومت گذشته واکنون افغانستان، کاستن از میزان این ارتباط است. اما حکومت افغانستان تا هنوز دربرابر این گونه فشار ها مقاومت کرده و در روابط خود با هندوستان تغیری ایجاد نکرده است.
به هر حال همان گونه که تا هنوز این رابطه منافعی بی شماری برای افغانستان داشته است. اگر این نگاه در روابط میان دو کشورتداوم یابد، بی تردید همکاری میان دو کشور گسترش خواهد یافت وسبب استحکام روابط میان دو کشور خواهد شد.
نکته ای قابل توجهی دیگری که گاهی اززبان وقلم برخی تحلیلگران می تراود آنست که: به حکومت افغانستان توصیه می کنند که برای ایجاد رابطه با پاکستان باید به تعدیل روابط خود با هندوستان بپردازد. این تحلیل گران گویا به این ریسک اهمیت نمی دهند که چه تضمینی وجود دارد که کاستن ازروابط با هندوستان به رابطه نیگ با پاکستان منجرشود؟
بنابراین هیچ عاقلی درسیاست نقد رابه نسیه نمی فروشد ومنافع ملی خود را فدای یک ریسک سیاسی نمی کند وحکومت افغانستان نیز به تجربه دریافته است که نمی تواند از دوستی هندوستان صرف نظر کند.