شکیبایی

 بر اساس گزارش هایی که  از سوی برخی خبر گزاری های خارجی منتشر شده است، با نزدیک شدن به سال 2014 متقاضیان مهاجرت به کشور های اروپایی افزایش یافته است. هم چنان یافته هایی که بی بی سی منتشر کرده نشان می دهد که در سال گذشته بیش از هفتاد نفر از افرادی که از طریق قانونی از کشور خارج شده اند بر نگشته اند.  که بخشی ازاین رقم مربوط به کارمندان دستگاه حکومت افغانستان بوده است .

    این آمار ها نشان می دهد که گفته های حکومت برای کارمندان حکومت قابل قبول نیست چه رسد به این که مردم عادی افغانستان این گفته هارا باورکنند. اما این نگرانی تنها از سوی مردم افغانستان ابراز نمی شود؛بلکه کشورهای همسایه نیز گاهی علنی وگاهی به صورت تلویحی نگرانی هایی را ابرازکرده اند. اما نگرای های همسایه ها پاک از نوع دیگر است.

    کشور های همسایه از جمله ایران وپاکستان نگران هستند که با نزدیک شدن سال اتی بخشی ازاین نیرو ها بر اساس قرار دادی امنیتی که میان افغانستان وایالات متحده امریکا امضا خواهد شد باقی بمانند. حضور این نیرو ها وبه تبع پیمان امنیتی امری است که برای همسایگان افغانستان تا هنوز قابل قبول نبوده وهردو همسایه ی موثر در تحولات افغانستان ابراز نگرانی کرده اند اما با دو انگیزه متفاوت.

    برای پاکستان  حضور نظامی امریکا در منطقه وایجاد پیمان امنیتی به معنای آنست که خواب چیرگی بر افغانستان وایجاد یک حکومت دست نشانده وگوش به فرمان را باید از ذهن خود دور کند ودیگر خیال تسلط بر افغانستان را در ذهن خود نپروردکه افغانستان بار دیگر به افغانستان دهه نود تبدیل نخواهد شد؛که پاکستانی بر خرمراد سوار باشد از شرق تا غرب افغانستان را بپیماید ومانعی درراه حضور خود نبیند.هم چنان آ ثارتاریخی افغانستان باردیگر زینت بخش خانه های وزیران وسران ای اس ای در آن کشور قرار نخواهد گرفت. سر انجام  مقام های حکومتی واموال تجارتی پاکستان بدون حساب وکتاب وارد افغانستان نخواهند شد وبدون پرداخت بهایی اموال تجارتی خودرا به کشور های آسیای میانه نخواهند فرستاد.

   مجموع این ایده ها واندیشه ها است که مقام های پاکستان را وادار به واکنش می کند وبه حکومت افغانستان توصیه می کند که نباید به امضای پیمان امنیتی با امریکا تن دردهد. انعطاف اندکی که در مواضغ پاکستان نسبت به روند صلح ایجادشده است نیز یک امر تاکتیکی بیش نیست تا با این گونه موضع گیری ها ، حکومت افغانستان را مجاب کند که دست از امضای پیمان امنیتی بردارد تا با خروج آن نیروهای امریکایی  بار دیگر دست پاکستان در طالبانیزه کردن افغانستان گشوده باشد. این ها چشم انداز هایی است که با ایجاد پیمان امنیتی برای پاکستان تیره وتار می نماید. ازاین جهت است که مقامات پاکستان هرگزدوست ندارند که پیمان امنیتی میان کابل وواشنگتن امضا شود. ایران اما از نگاه دیگر می بیند.

    حکومت ایران گرچه  ازتاثیرامنیت وثبات در افغانستان بر اوضاع ایران سخن نگفته است، اما بی شک که ثبات وامنیت به نفع آن کشور است. در شرایط کنونی که همه دروازه ها  به روی ایران بسته است . کشورهای غرب وشرق هرروز تنگناهای جدید ی بر آن کشور اعمال می کنند؛ این افغانستان  است که دروزاه های خودرا به روی اموال تجارتی وسرمایه گزاری ایران گشوده است. افغانستان نه تنها زمینه ای برای سرمایه گزاری سرمایه گزارن ایرانی است که محل عبور ومروراموال تجارتی آن کشوربه اسیای میانه نیز می تواند باشد .

    با این که ثبات وامنیت در افغانستان ،منافع فراوان اقتصادی را نصیب ایران می کند ولیکن اختلاف دیرینه آن کشور با کشور های غربی به ویژه ایالات متحده امریکا باعث شده است که ایران نگرانی جدی از حضور دراز مدت امریکا در منطقه داشته باشد . سعید جلیلی رئیس شورای امنیت ملی ایران در چند روز گذشته به افغانستان آمد وبا حامد کرزی دیدار وگفت گو کرد. گرچه جزئیات این گفت و شنود ها اعلام نشد؛ اما بی تردید که مقام های ایرانی مراتب نگرانی خودرا از امضای پیما ن امنیتی اعلام وابراز خواهد کرد. زیرا حضورنیروهای خارجی برای ایران ابهام برانگیز است .

   این مخالفت ها ونگرانی ها در حالی ابراز می گردد که افغانستان هیچ گاه از مواضع کشور های همسایه در قبال جهان نپرسیده است، اگر چنانچه افغانستان ازین گونه پرسش ها مطرح کنند بی گمان با واکنش تند کشور های همسایه مواجه خواهند شد وآنها خواهند گفت که افغانستان در مسایل داخلی آن کشورهانباید دخالت کند که خواست به جا ومنطقی است . از نظرحقوقی نیزکشورهای همسایه ،حق باز خواست وامر نهی را ندارند .بی تردید افغانستان نیز این حق را خواهد داشت که در مسایل داخلی خود، خود تصمییم بگیرد. اگر گفته شود که ممکن است  پیمان امنیتی وحضورامریکا در افغانستان خطری را متوجه کشور های همسایه کند .این پرسش مطرح می شود که این گونه تلقی ها بد گمانی بیش نیست تا وقتی تحرکی از سوی نیرو های خارجی دیده نشده است وحریم همسایگان نقض نشده است ودست تعدی وتجاوز به سوی آنها دراز نشده است؛

    چگونه می توان آن نیرو هارامتهم کردوحکومت افغانستان را وادار به ترک فعلی کرد که نه خود فعل انجام یافته است ونه عوارض آن فعل دامن کشوری را گرفته است وبه قول معروف اتهام بستن به آمریکا وافغانستان محاکمه قبل از جنایت است که نه در شرع قابل قبول است ونه در عرف بین المللی. بنابراین حکومت افغانستان حق دارد با همه کشور ها پیمان ببندد اما حقوق همسایگی ایجاب می کند که این پیمان مخل امنیت و ثبات کشورهای همسایه نباشد. آنچه که حکومت افغانستان بر آن تاکید نهاده آنست که خاک افغانستان سکوی یورش برهمسایگان افغانستان نخواهد گشت. این سخنی بوده که حکومت افغانستان بار ها بران تاکید نهاده است .اگر چنانچه تخطی وتخلفی صورت گرفت  همسایگان حق خواهند داشت که به آن اعتراض کنند واز حکومت افغانستان خواهان توضیح باشند. به هرحال افغانستان پیمان استراتژیک با امریکا امضا کرده است، به نظر می رسد که پیمان امنیتی نیز در همان راستا وبی ارتباط با پیمان قبلی نیست.

    همان گونه که آن پیمان خطری را متوجه همسایگان افغانستان نخواهد کرد، امضای پیمان امنیتی نیزبا همان سیاق خواهد بود وافغانستان برای حفاظت از جغرافیای خود وحمایت از شهروندان خود حق دارد پیمان هایی را با هر کشوری امضا کندکه  به نفع کشور می داند. اگر حکومت افغانستان برای حفظ جان شهروندن خود از شر القاعده وطالبان توان امضای پیمان با کشور های بزرگ دنیارا داتشه باشد؛ اما امتناع ورزد به کشور ومردم خود خیانت کرده است لذا پیمان امنیتی  یک حق برای مردم وحکومت افغانستان است وهمسایگان اگر یک بار خودرا به جای افغان ها قرار دهند وتجربه دهه نود را تصور کنند بی شک این حق را به حکومت افغانستان خواهند داد وآن را به رسمیت خواهد شناخت. قابل یاد آوری است که ممکن است برخی افراد وبه بزرگ نمایی وابهام انگیزی بپردازند وپیمان  امنیتی رابگونه ای ترسیم کنند که مردم افغانستان بیم ناک باشند .

    نگارنده چنین می اندیشد که این گونه بزرگ نمایی ها، ترساندن مردم از یک سو و نداشتن تصور حد اقلی از سر گذشت مردم افغانستان ومصیبت های وارد شده دردهه نود قرن گذشته از سوی دیگراست که درآن دهه افغانستان عرصه جنگ نیابتی همسایگان افغانستان قرا رگرفته بود وهمسایگان آتش بیار این معرکه بودند