سیاست در آئینه سال گذشته
ایالات متحده امریکا ، ترکیه وکشور های غربی وعربی با مخالفان سوریه دست دوستی داده اند .طرفداران ،خشونت های ارتش اسد را نا دیده می انگارند وبر مخالفان آن انگ ترووریست می زنند ترکیه هم چنان در مخالفت با سوریه فعال است. برخی تحلیل گران بدین نظر بودند که ترکیه از پشتیبانی مخالفان اسد پشیمان شده است واین پشیمانی ممکن است قربانی یا قربانی هایی از حکومت ترکیه بگیرد وآن بر کناری وزیر خارجه ترکیه خواهد بود. اما گویا این تحلیل ها چندان درست ازاب در نیامد، ترکیه نه تنها از مواضع خود عقب نشینی نه کرد که مصمم تر از گذشته بر مواضع خود ایستاده است وخواهان بر کنار ی اسد از قدرت شده است سازمان پیمان اتلانتیک شمالی ناتو- که ترکیه جزئ آنستبا نصب موشک های پاتریوت مواضع ترکیه را تقویت کرده اند. وهم اکنون موشک های ضدئ موشک پاتریوت در مر میان سوریه وترکیه مستقر شده است .برخی ناظران بدین باور اند که این موشک ها قلب حکومت اسد را نشانه گرفته است با پیشرفت تحولات ممکن است منطقه پرواز ممنوع برای ارتش سوریه روی دست گرفته شود که این موشک ها مانع پروواز هوا پیما های سوریه خواهد شد. در آخرین روز های سال گذشته به نظر می رسد که رخنه در دیوار طرفداران سوریه پدید آمده است و .روسیه از مخالفان رژیم سوریه دعوت کرد که ب مسکو بیایند وراجع به آینده سوریه مذاکر کنند؛ اما مخالفان این در خواست را رد کردند. آن گونه پید ا است در ایران نیز مواضع یک دست وجود ندارد، آنانکه دستی به کاسه سیاست دارند باور مند هستند که نباید بیشتر ازاین برای بقای حکومت اسد هزینه پرداخت. اما نظامیان آنها که دنیارا به طبل جنگ بیشتر می پسندند تا گفت گوی پنهان سیاسی هنوز باور دارند که مخالفان اسد عددی نیستند که تاثیری بر حکومت اسد بگذارند یا آن را سر نگون کنند. از سوریه که بگذریم دومین کشور تاثیر گذار در جهان اسلام ودر همسایگی سوریه مصر است که انقلابی را پشت سر گذاشته اما هنوز به استقراری دست نیافته است. درآخرین روز های سال گذشته، رفراندومی قانون اساسی بر گزار شد که اکثریت شرکت کنندگان مصری به آن رای مثبت دادند . دید گاه ها ی متفوت وجوددارد. برخی گفتند که رای مردم مصر بیشتر برای این منظور بوده است که خواهان ثبات وصلح در کشور خود می باشند جدای ازاین که قانون اساسی مصررا بپذیرند. اکثریت مردم مصر نیز در رفراندوم شرکت نکردند وقانون اساسی تهیه شده از سوی اخوا ن المسلمین را نمی پذیرند. به هر حال با گذشت چند روز از رفراندوم قانون اساسی، آرامش نسبی در مصر بر گشته است اما انتخابات مجلس مصر درراه است دیده شود که سیکولار ها واخوانی ها دررقابت های نفس گیر چه خواهند کرد. البته موردی که در جهان اسلام بسیار اهمیت دارد آنست که قانونی که در مصر به تصویب رسیده آمیزه ای از مبانی شریعت وآموزه های حقوقی جدید دارد، برخی منتظراند تابنگرند که قانون بر خاسته ا ز شریعت در جهان مدرن می تواند نیاز های مدنی جوامع امروز را بر آورده کند یاخیر؛ زیرا یکی از میدان های آزمون قوانین شریعت حکومتی است که بر مبنای آن ها شکل می گیرد. اگر این گونه نظام ها بتوانند موفق به درآیند وحقوق شهروندی را به رسمیت بشناسند بی شک رغبت سایر کشورهاومسلمانان را نیز خواهد بر انگیخت تا به تصویب آن قوانین اهتنمام وورزند.
شاید پذیرش دولت خود مختار فلسطین به عنوان عضو ناظرساز مان ملل متحد مهم ترین تحول باشد که در خاور میانه اتفاق افتاد. می توان گفت که بعد از شصت سال مبارزه ی نفس گیر وپر تلفات مهم ترین گامی بود که این سازمان برداشت وبی تردید که تاثیر مهمی در آینده وسرنوشت آن خواهد گذاشت.
گرچه خاورمیانه همین دو کشور نیست اما می توان به عنوان کانون تحول خاورمیانه بدان نگریست وبیان داشت که مشکلات لاینحل در خاورمیانه کم نیست وهنوزخاورمیانه آبستن تحولاتی بسیاری است که ممکن است ازاین تحولات فرزندانی زاده شودوممکن هم است که پیش گیری وانسدادی حکومتی وسرکوب این گونه زایمان هارا تا مدتی به تعویق افگند.عربستان سعودی؛بحرین وبرخی کشورهای دیگرآبستن چنین تحولاتی است .
از رخداد های دیگری که پی آمد های ان را می توان در سال آتی مشاهده کرد، دیدار نیرو های امنیتی ترکیه در روز های اخر سال گذشته با عبدالله اوجلان رهبر کرد های آن کشور در زندان است . مدتی است که رهبر" پی کا کا" درزندا به سر می برد ؛اما هنوز اتوریته و تاثیر خود برتحولات ترکیه- کرد ها را حفظ کرده است. تحلیل گران این دیدار را مهم می دانند وبدین باور اند که حزب عدالت وتوسعه اقای اردو غان می خواهد تخاصم سه دهه گذشته با کرد های جدایی طلب را پایان دهد؛ زیرا یکی از نقطه های آسیب پذیر سیاسی ونظامی ترکیه ،وجود همین کشمکش های دوام دار میان حکومت ومخالفان کرد است. اگرترک ها بتواند این مشکل را ازراه مذاکره سیاسی حل کند بی شک که بخشی از آسیب پذیری را مهار کرده است وهم چنان سعه صدروتحمل پذیری را به نمایش گذاشته است.حل نشدن مشکل میان حکومت ترکیه وکرد ها بر اتوریته حکومت اسلام گرای ترکیه تاثیر سویی برجای نهاده است . حکومتی که داعیه رهبری جهان اسلام ر دارد اما روز نامه نگاران کرد را به زندان افگنده است این کشوررادرردیف کشور های مستبد قرار می دهد. حال دیده شود که اعلام خبردیدار با رهبر کرد ها سبب گشایشی خواهد شد یا آن که استفاده های زود گذری ازاین دیدارها صورت خواهد گرفت؟
کانون تحول دیگر در آسیا وخاور میانه افغانستان بود که هنوز جنگ وخشونت جریان داردولازمست نگاهی ویژه دراین مورد صورت گیرد، دراین مقال با نگاهی گذارابه سیاست همسایه تاثر گذار بر تحولات افغانستان افگنده می شود که ممکن است رویکرد های جدید آن، تحولی در افغانستان نیز ایجاد کند.در اولین صبح سال جدید شنیده شد که برخی از سران طالبان اززندان های پاکستان رها شده اند.که می تواند قابل تحلیل وبررسی باشد. مهم تر از همه رویکرد جدیدی است که در حکومت پاکستان ایجاد شده است . بدین معنا که پاکستان مدتی بود که در تنش با ایالات متتحده امریکا به سر می برد ، کمک های آن کشور به ارتش وحکومت پاکستان قطع شد بود، هوا پیما های بی سرنشین آمریکا هر از گاهی مناطق قبایلی پاکستان را مورد حمله قرار می دادند ؛اما گفته می شود که حملات این هوا پیماها کاهش یافته است . گرچه خشونت ها ادامه یافته است اما سران طالبان پاکستان گفته اند که آماده مذاکره با حکومت پاکستان هستند به شرط آ که بتوانند اسلحه خودرا حفظ کنند. آگآهان سیاسی بدین نظر اند که در دور دوم ریاست جمهوری آقای اوباما،سناتور"جان کری" بر مسند وزارت خارجه امریکا تکیه خواهند زد. او کسی است که از گذشته ها رابطه نزدیکی با پاکستان داشته است.ممکن است بار دیگرسیاست چماق وهویج یا تهدید وتطمیع را با پاکستانی ها در پیش گیرد واین کشورراوادار سازد که به مناطق قبایلی پاکستان محل وجایگاه شورشیان حمله کند. با تسلط برآن مناطق توسط نظامیان، یا افراط گرایان کشته خواهد شدوبخشی ازاین نیرو های افراطی خارجی که در ان مناطق مستقر هستند به کشور های شان باز خواهند گشت یا آن که به مناطق بحران خیزی دیگری فرستاده خواهند شد. دید گاه بد بینانه آنست که این افراط گرایان بار دیگر دردام سیاست های امریکاوغرب خواهند افتاد واین بار علیه منافع دوستان سوریه استفاده خواهند گشت؛ کما این که هم اکنون نیز گروه های افراطی در داخل سوریه حضور دارندوبه نام اسلام برای سر نگونی اسد وبرای منافع امریکا کار می کنند. با سر نگون کردن حکومت اسد،پروژه ای دیگ ی برای انها تعریف خواهد شد.کسانی که جنگ را شغلی برای خود بر گزیده اند سرنوشتی بهتری نخواهند داشت.
به هر حال آب شدن یخ های رابطه ، میان ایالات متحده آمریکا وپاکستان برای افغانستان می تواند مهم باشد. زیرا در گذشته عمده استدلال حکومت افغانستان این بوده است که کانون خشونت ورزی در خاک افغانستان نیست اگر غربی ها خواهان صلح وثبات در افغانستان هستند باید کانون های این گونه خشونت ورزی هارا مورد حمله قرار دهند. هم اکنون که به سال 2014 نزدیک می شویم وغربی ها می خواهند خاک افغانستان رابا داشتن بر گ های برده ترک کنند می کوشند زمینه ی تفاهم میان گروه های خشونت طلب طالبان وحکومت افغانستان را فراهم آورد لذا نا گزیرهستند پاکستان را وادار به مذاکره یا حمله بر گروه های افراطی پاکستانی وکمک به ایجاد صلح در افغانستان نمایند. این رویکرد به معنای آنست که سیاست آمریکا در قبال پاکستان به پیروزی رسیده است و حکومت گران آن کشوررا به زانو درآورده است . این که مقام های اردوی پاکستان بیم از تجزیه پاکستان دارند؛به معنای انست که رویکرد خود را تغیر خواهند داد. دراین صورت رویکرد جدید ایالات متحده می تواند به نفع افغانستان وپاکستان نیز تمام شود. این که از رویکرد های جدید،حکومت افغانستان می تواند استفاده کند یا خیر نیاز مند به مقال ومجال دیگر است که به آن پرداخته خواهد شد