چشم انداز روابط افغانستان وهند
هندوستان طي ده سال گذشته بررغم فشار هاي فراواني كه از جانب رقباي منطقه اي خود تحمل كرده است هيچ گاه از مواضع اصولي خويش عقب ننشسته وحضور گرم وپررنگ در كشو رما دااشته است ؛براساس امار هاي منتشرشده هندوستان تا هنوز بيش از يك مليارد دالر در باز سازي افغانستان كمك كرده است واين در حالي است كه سهم همسايگان نزديك ومسلمان افغانستان به مراتب كم رنگ بوده است. اعمار سرگ دلارام- زرنج كه افغانستان را به بندر چابهار ايران وصل مي كند از كار هاي بسيار با اهميتي ديگريست كه باز هم هندوستا بررغم فشار هاي فراوان ان را به پيش برده و كار آن پايان يافته . گرچه نفس اعمار اين راه از اهميت بسياري برخوردار است اما نقش برجسته واستراتژيك آن آنست كه ايجاد اين راه ارتباطي افغانستان را از تنها راه ترانزيتي بي نياز مي سازد؛ در گذشته هاي دور تا حال منحصر بودن راه ترانزيت افغانستان از بندر كراچي پاكستان صدمات ولطمه هاي شديد اقتصادي را متوجه مردم افغانستان كرده وحكومت افغانستان را گاه در فشار هاي جانكاهي قرار داه است با توجه موضع كج دار ومريز پاكستان در قبا ل افغانستان ايجاد راه ترانزيت ازطريق ايران مي تواند دست مقام هاي افغانسنتان را در مناسبات منطقه اي گشاده تر كند ووابستگي به پاكستان را كاهش دهد.
2- آگاه كردن مقام هاي هندي ازروندمصالحه با طالبان : مورد ديگري كه باز هم اين سفر را از اهميت برخوردار كرده است مواضع اخيرآقاي كرزي در قبال طالبان است. بعد از تدوير كنفرانس لندن كه اقاي كرزي راهكار صلح با طالبان را مطرح كرد برخي رسانه ها نگراني هاي مقام هاي هندوستان را مخابره كردند ؛ مقام هاي هند بنابر گزارش برخي رسانه ها-بدين باوراند كه نزديكي دولت افغانستان با طالبان نقش هندوستان درافغانستان را كمرنگ خواهد كرد واز جانب ديگر مي تواند حضور پررنگ پاكستان را تضمين كند. نگراني هندوستان از دوجهت قابل درك است؛ اول ازاين جهت كه نزديكي به پاكستان مي تواند دست طالبان پاكستاني را در امور هند باز كند وشورشيان طالب پاكستاني فجايع ديگري همانند حادثه اي تروريسيتي ممبئي در خاك آن كشور بجود آورد وباعث بي ثباتي آن كشور گردد لذا لازم بود كه اقاي كرزي باسفر به آن كشور مقام هاي آن كشوررا اطمينان مي داد كه مصالحه اي احتمالي با طالبان درروابط افغانستان با آن كشور لطمه اي نخواهد زد از جهت ديگر هندوستان يكي ازدو ابرقدرت نوظهوراسيايي است، براي اين كه رشد اقتصادي آن متوقف نشود نياز مند به مواد خام وبازار فروش است .تامين مواد خام از دو طريق براي هندي ها ممكن است؛ يكي خود افغانستان كه معادن گوناگوني را دردل خود مدفون داشته است كه مي تواندتامين كننده اي مواد خام موردضرورت هندي ها باشدوهم بازار خوبي براي محصولات هندي به حساب مي ايد وهم افغانستان مي تواند راه هاي ارتباطي وسيعي رابا كشور هاي اسياي ميانه ايجاد كند كه در هر صورت منافع زيادي را براي هندوستان در برداردلذا نگراني هاي هند از جانب دولت افغانستان قابل درك است وبايد اقاي كرزي با سفر به آن كشور اطمينان خاطري براي آن كشور ايجاد مي كرد . با توجه به همين منافع است كه هندوستان در ايجاد راه هاي ارتباطي غرب كشور سر مايه گزاري كرده است واين راه ها مي توانداز فشار پاكستاني ها بكاهد واموال تجارتي هندوستان را بدون موانع جدي از ايران وارد افغانستان كند البته هندي ها علاوه بر بهاي اقتصادي تاوان هاي جاني را نيز در ايجاداين راه پرداخته اند در چند سال گذشته تلاش هاي زيادي از سوي تروريستان انجام صورت گرفت تا روند كاركار گران هندي را متوقف كنند اما با تلاش هاي حكومت هندوستان اين كارها متوقف نشد وهم چنان ادامه يافته است .
3- ايجاد توازن درروابط ميان همسايگان:تيوري روابط متوازن دروابط سياسي افغانستان ب همسايگان هميشه وجود داشته است انا به ديلل وابستگي دولت هاي گذشته افغانستان به برخي قدرت هاي فرامنطقه اي اين تيوري جامه اي واقعيت نپوشيد واين شعار بدون عمل باقي ماند اما با توجه به وضعيت دشواراكنوني افغانستا مي طلبد تا اين تيوري ميكانيزم ارتباط خارجي افغانستان را تعين كند وتصور مي شود اقاي كرزي بدين امر تفطن يافته است كه توسعه اي پايدار كشور بدون درنظر گرفتن حسن هم جواري وارتباز نيك با كشور هاي منطقه قابل وصول نيست از جانب ديگر افغانستان در شرايط كنوني مي تواند حلقه اي وصل مباركي براي كشور هاي منطقه باشد واقاي كرزي با سفر هاي دوره اي روي اين سياست پا فشاري كرده است وكشور هاي منطقه رابه اهميت افغانستان درايجا توسعه ي پايدار وايجاد امنيت منطقه اي متوجه نموده است وسفر به هنوستان نيز مي تواند دراين راستا انجام شده باشد واعلاميه اي پاياني سران دو كشورنيز حاكي ازاين مواضع است
گرچه اين سفريك سفر سياسي است كه براساس روابط نيك دوطرف بايد انجام مي شد ومقام هاي سياسي كشور اين سفررا نيك ارزيابي كرده اند اما برخي محافل نيز ابراز نگراني نيز كرده اند كه ممكن است اين سفر بهانه اي باشد براي گروه هاي تروريستي تا حملاتي را در شهر هاي كشور انجام دهند وباعث تلفات بيشتر مردم كشور شوند.گرچه اين حدس ها پر بيراهه نيست اما كثيري از تحليل گران بدين گمان اند كه اگر افغانستان بخواهد راه مستقلانه اي رابراي تامين منافع خويش بردارد بايد اين شجاعت را داشته باشد كه مواضع هم سان با همسايگان خويش اتخاذ كندتاريخ روابط بين المللي نشان مي دهد كه تا وقتي كشوري قدرت وشهامت تامين منافع خويش را نداشته باشد بسيار بعيد مي نمايد كه تامين منافع را ازراه پرداخت باج تامين كند
دولت افغنستان تا هنوز گام هاي خوبي دراين راه برداشته است. اقاي كرزي بار ها اعلام كرده است كه حكومت افغانستان هيچ گاه اجازه نخواهد داد كه كشور ثالثي افغانستان را صحنه اي دشمني با همسايگان تبديل كند ،اگر همسايگان از جمله پاكستان اين صدارا بشنود بايد آن را جدي تلقي كند وبكوشد تا ازطرق مسالمت آميز درراه تامين منافع خويش تلاش كند نه ازراه فرستادن تروريست . آنچه تا هنوز نيز انجام داده است به نتايج دلخواه آن كشور منجر نشده است. پاكستان اگرازدرك درست همسايگي برخوردار بود تا هنوز اين دريافت بوجود مي امد كه عمليات انتحاري آن كشور در سفارت هندوستان در كابل ، حمله اي انتحاري در اقامت گاه كار گران هندي در كابل آن كشوررا به اهداف خودنرسانده است نبابراين حملات انتحاري احتمالي نيز نتايج مطلوبي به بار نخواهد آورد
به هرحال با توجه به سطح روابط دو كشورافغانستان وهندوستان در گذشته وتلاش هاي دو كشوردرراه توسعه اي روابط مي توان چشم انداز اينده را مثبت ارزيابي كرد البته ساختار دموكراتيك دولت هندوستان ونگاه غير خشونت ورزانه به مسايل بين المللي وثبات سياسي درآن كشوربراينده اي روابط تاثير مثبت بر جاي خواهد نهاد.
برای نشریه انصاف