هفته گذشته گروه هایی از جوانان شهرکابل به خیابان های شهرآمدندو فریاد مرگ بر فاسد را سر دادند واز حکومت خواستند که فساد در کشوررا جدی بگیرد ونسبت به ازمیان بردن آن اقدام کند. تظاهر کنندگان هم چنان بدین نکته اشاره داشتند که فساد کنونی در کشور نامی زشتی از افغانستان به نمایش گذاشته است . البته این اولین بار نیست که حکومت افغانستان مورد خطاب قرار گرفته وخواسته شده است که با پدیده ی فساد به صورت جدی برخورد کند تا نام افغانستان از لیست سیاه فاسدان بیرون برده شود. درده سال گذشته اکثررسا نه های جمعی،نهادهای مدنی ،نهاد های بین المللی وسران برخی کشور های خارجی حکومت افغانستان را موردا نتقاد  جدی قرارداده اند واز حکومت وشخص اقای کرزی خواسته شده است که برای محو فساد اقدام جدی به عمل آورد. اما آنچه از جانب حکومت افغانستان نشان داده شده است ، متناسب با در خواست ها  نبوده است ،  یا حکومت در برابر خواست ها سکوت کرده  یاآن که کوشیده است دامن حکومت را از فساد پاک نشان دهد وهمه کاسه کوزه هارا بر سر خارجی ها بشکند. بی توجهی وبی تفاوتی حکومت دربرابر فساد لجام گسیخته در کشور، پرسش های فراوانی رامطرح کرده است این که چرا حکومت افغانستان اقدام جدی دراین زمینه نمی کند؛ ایا فساد آن قدر گسترده وفراگیروخارج از توان حکومت افغانستان است، یا ان که اراده ای برای مبارزه وجود ندارد، یا هم آنکه تا هنوز تصمیمی گرفته نشده است که بر ضد فساد مبارزه صورت گیرد؟ پرسش های فراوانی دراین زمینه می توان مطرح کرد؟ اما واقعیت آنست که برای از میان بردن فساد در یک جامعه ویک اداره، نخستین گام شناخت ریشه های فساد است.   درده سال گذشته فساد چنان گسترش یافته وریشه دوانیده است که یافتن ریشه های هرکدام نیاز مند تخصص است .زمین خواری ، رشوه ستانی، قوم مداری ،خویش خوری  از فساد های رایج ومعمول در کشور است که همانند اختا پوسی ادارات حکومتی را در بر گرفته است که.برایند فساد های گوناگون بی عدالتی ساختار مندی است که در کشور حکومت می کند . بستن قرار داد های غیر شفاف با خارجی ها نوعی دیگری فساد است که بدون نظارت حکومت صورت می گیرد وگفته می شود که دراکثر این قرار داد ها مقام های حکومتی نقش دارند،بوروکراسی  عریض وطویل حکومت خود فساد اوراست این ها وده ها نوع فساد را می توان بر شمرد  که هرکدام بخشی از کشوررا در کام خود فروبرده  است. اقای کرزی در هفته های اخیر از افغانستان توسعه یافته درده سال اینده سخن گفت ونوید داد که افغانستان درده یا پانزده سال اینده به یکی از کشورهای توسعه یافته در منطقه تبدیل خواهد شد!!. قبل ازآن که این سخنان از سوی اقای کرزی مطرح شود، اقای مهرداد عمادی مشاور اقتصادی اتحادیه اروپا ،چندی قبل مطلبی را در وبسایت بی بی سی منتشر کرده بود تحت عنوان "کلید حل بحران افغانستان درزیر زمین است" . مقصود او اززیر زمین ،معادن افغانستان است که در چند سال گذشته شرکت های سرمایه گزار خارجی وارد افغانستان شده اند ودر برخی معادن سرمایه گزاری کرده اند ؛ اما کسی که همین نظررا مطرح کرده است این شرط را نیز گذاشته است که وقتی معادن افغانستان می تواند رشد اقتصادی افغانستان را فراهم کند که اراده ای برای مبارزه با فساد وجوداشته باشدواگر نه خود معضلی خواهد شد که حل آن دشوار است . حال وقتی رئیس جمهور کرزی از رشد اقتصادی درد ه سال اینده سخن می گوید ایا به شرط های مطرح شده نیز نظر دارد یا خیر؟ آن گونه که اشکار است ،هنوز اراده ای برای مبارزه با فساد به وجود نیامده است ، ساختار هایی که به نام مبارزه با فساد ایجاد شده است به تدریج خود به یک جسد فاسد تبدیل می شودونیار مند چاقوی جراحی است .با این وصف چگونه می توان انتظار برد که اینده افغانستان رو به سوی نیکی ونکویی باشد؟

   رسا نه هایی که خبر تظاهرات جوانان کابل را گزارش کردند در پایان گزارش خود افزود ندکه اقای کرزی به زودی فرمانی مبنی بر مبارزه با فساد صادر خواهد کرد. گرچه این فرمان هنوز صادر نشده است، اما شنیدن نام فرمان آدم را به یاد فرامین  ترکی در حکومت دموکراتیک خلق می اندازد که او هم دردهه پنجاه می خواست افغانستان را با فرامین هفت هشت گانه به سوی سوسیالیسم سوق دهد. حال فرمان اقای کرزی دارای چه بار معنای خواهد بود هنوز منتشر نشده است اما مبارزه با فساد به یقین که با فرمان صورت نمی گیرد . حکومت هایی که دست به صدور فرمان می برند بیشترینه درصدد انحراف افکار عمومی هستند. مبارزه با فساد باید به صورت تدریجی صورت گیرد . مبارزه با فساد انقلاب نیست که مردم را فرا خوانده شود وبه یک باره از میان برداشته شود، بلکه مبارزه با فساد در یک چهار چوب قانونی وبر اساس اولویت بندی ها صورت می گیرد.آنچه درده سال گذشته انجام یافته است آنست که فساد توط خود حکومت افزایش یافته است؛ تراکم ادارات موازی حکومتی واستخدام بیش از ظرفیت درادارت ،وفربه شدن بورکراسی در کشور از پایه های مهم فساد در کشور است که درده سال گذشته حکومت کنونی بر آن تاکید نهاده است . حتا اداره هایی که دراین زمینه ایجاد شده است خود به یک معضل تبدیل شده است .بنابراین اگر اراده ای برای مبارزه با فساد وجودداشته باشد مهم ترین قدم انست که از میزان اداره های حکومت کاسته شود. تعداد کار مندان اداره های حکومتی کاهش پیدا کند.

    به هر حال،شناخت منابع ومبانی فساد، راه های مقابله با آن وتاکید براین نکته که مبارزه با فساد به صورت تدریجی انجام می یابد ازراهکارها وشیوه هایی است که حکومت افغانستان باید مد نظر قرار دهد.