شکیبایی

   این روز ها خبر های جالبی از پاکستان منتشر می شود برخی گزارش ها حاکی از آنست که جان الن فرمانده نیرو های امریکا مستقر در افغانستان برای چندمین بار وارد پاکستان شد تا فرماندهان ارتش وحکومت آن کشور وارد مذاکره شود تا راه های تدارکاتی ناتو که نزدیک به یک سال مسدود استريا، باز گشایی شودآ خرین اخبارا حاکی ازانست که مقام های اسلام اباد موافقت کرده اند که راه تدارکاتی ناتو باز گشایی شود حال این پرسش مطرح است که با باز گشایی راه تدارکاتی ناتو می تواشاهد آب شدن یخ درروابط اسلام اباد -واشنگتن را انتظار برد ؟.

  موافقت پاکستان برای باز گشایی راه های تدارکاتی وقتی انتشار می یابد  که برخی منابع خبری گزارش دادند که دیوارساختمان قنسولگری امریکا در شهر پشاور تخریب شده است.  مقام های پاکستان ا ظهارداشته اند که دیوار این ساختمان غیر قانونی ساخته شده است ازاین جهت است که تخریب می شود هم چنان گفته شده است که برخی قسمت های دیگر این ساختمان نیز با معیار واستاندارد های شهرداری آن شهر مطابقت ندارد وممکن است تخریب شود. تحلیل وتبصره های فروانی پشت این اخبار نهفته است اولین دید آنست که ایا مقام های اسلام اباد ازین گونه اعمال می خواهند توجه مقام های امریکا را به مشکلات معطوف دارند،شاید مقام های پاکستان بدین امر اندیشیده بودند که با مخالفت های آهسته، بی سروصدا وتدریجی بتوانند به اهداف خود دست پیدا کنند که مهم ترین هدف آن کشور به دست اوردن سود بیشتر از امریکا وحمایت دراز مدت از حکومت آن کشور است؛ اما بی توجهی امریکا نسبت به پاکستان وعدم عذرخواهی آن کشورازکشته شدن بیش از 24 سرباز پاکستانی ؛اینک مقام های پاکستان رادر موضع لجاجت افگنده وسران امریکا نیزبدین نتیجه دست یافته اند که استمرار تشنج میان دو کشور ممکن است پاکستان را در موقعیت خطر ناک تری قرا ردهدوحتا ممکن است به فرو پاشی آن کشور بیانجامد؛ بنابراین رفت آمد های فرمانده نیرو های امریکایی شاید  این نوید را به سران پاکستان بدهد که بر احساسات خود مسلط شوند ونکوشند که روابط دو کشور بیش از پیش تیره شود. تحلیل دیگر آنست که تداوم تشنج درروابط میان دو کشور و نیاز مندی های شدید پاکستان به کمک های خارجی، ممکن است دست رقیبان آ مریکارادرآن کشور بگشایدومنافع امریکارا بیش از پیش مورد تهدید قرار دهد  البته این گمانه در تحلیل های تحلیل گران پاکستانی نیر خودرا نشان به عیان دیده می شود؛ احمد رشید در تحلیلی که در روز نامه  سیاست خارجی نگاشته بود دوام تشنج درروابط اسلام اباد وواشنگتن را به تبدیل شدن پاکستان به حیات خلوت ایران تعبیر کرده بود.    این گمانه چنان بی دلیل هم نیست؛ زیرا حکومت پاکستان به دلیل مشکلات فراوان مالی واقتصاد ی نیازمند کمک های خارجی است . پاکستانی ها هم به دلایل مشکلات کنونی که گریبان آن کشو ررا گرفته است نیاز مند کمک های خارجی است وهم دردراز مدت، که بتواند بر حیات خود در عرصه بین المللی ادامه دهد .نیازمند کمک های فوری است تا بتواند مشکلات داخلی از جمله کمبود انر ژی برق خودرا بر طرف کند تا با خیزش های مردمی مواجه نشود؛بنابراین نبود یک قدرت بزرگ خارجی وقطع شدن کمک های ایالات متحده امریکا، بی شک که پاکستان را به دامن رقیبان امریکا در منطقه سقوط خواهد داد.

   البته برخی تحلیل گران بدین باوراند که عصابیت پاکستان در تغیر سیاست های راهبردی ایالات متحده امریکا نسبت به پاکستان نهفته است . این تحلیل گران بدین نظر اند که راهبرد ایالات متحده امریکا نسبت به کل منطقه دچار دگر دیسی شده است .امریکا به دنبال جای پای محکمی می گردد و این جای پای در پاکستان به دلیل وجودپوتانسیل های بالقوه وبالعفل خطر ناک  درآن کشور به دست نمی اید . امریکایی ها دریافته اند که هندوستان به مراتب بیشتر وبهتر از پاکستان می تواند ایفای نقش کند و در معادلات منطقه نه تنهاجایگاه اسلام اباد را پر می کند بلکه بسی بیشتر ازآن کشور می تواند ایفای نقش کند. درخواست مقام های امریکااز هندوستان برای ایفای نقش بیشتردر حل مسایل افغانستان به معنای کم رنگ کردن نقش پاکستان در معادلات منطقه ای است . حتا برخی تحلیل گران از مثلت افغانستان هندوستانو امریکا نوشته اند،بدین معنا که به تدریج پاکستان از معادلات مهم منطقه کنار زده می شود وجایگاه خودرا به هندوستان می سپارد.

   بنابراین انچه امریکایی هارا وادار ساخت که با پاکستانی ها وارد گفت وشنود شوند وحتا از پاکستان به دلیل کشته شدن بیش از 24 سرباز آن کشور عذر خواهی کنند نه تغیر سیاست راهبردی امریکا در قبال پاکستان بلکه در اهداف کوتاه مدت تر دیگری باید نگریسته شود که امریکا در منطقه دنبال می کند.

 بنابراین توافق کنونی پاکستان – امریکارا می توان این گونه ارزیابی کرد که امریکا با نشست وبر خاست های کنونی نمی خواهد راهبرد خود نسبت به کل منطقه را تغیر دهد  یا بهتر است این گونه بیان شود که پاکستان نمی تواند شرایط جنگ سرد را دوباره به دست آورد وموقعیت ممتازی برای خود دست وپا کند آنچه که امریکایی هارا وادار ساخته است که از میزان کدورت خود نسبت به اسلام اباد بکاهدیا به صورت تصنعی به نمایش بگذارد؛ منافعی است که ان را وادار به انعطاف کرده است که به برخی ازانها به صورت مجمل وگذرا اشاره می شود.

  باز گشایی راه های تدارکاتی: امهم ترین اهداف امریکا درنزدیکی با پاکستان، گشایش راه های تدارکاتی نیرو های امریکایی است.   گرچه پاکستانی هادریافت هزینه های هنگفتی را برای ترانزیت تدارکات ناتو در نظر گرفته بودند وتوقع داشتند که تا حد اقل بخشی از کمک های تعلیق شده  امریکارا جبران کنند اما سر سختی امریکا وعدم عذر خواهی آن کشور دراین مدت وتداوم بحران درروابط اسلام اباد وواشنگتن باعث شده است که پاکستانی ها نیز اندکی کوتاه بیایند واز پنج هزار پیشنهاد شده به یک هزار دالرقانع باشند،که این مبلغ برای غربی ها نیز دشوار نخواهد بودلذا پذیرفتن یک هزار دالر حقا لعبورهزینه زیادی را بر غربی ها تحمیل نخواهد کرد. با توجه به نزدیکی پاکستان به آب های ازاد وعقب نشینی نظامیان خارجی از افغانستان، راه پاکستان نزدیک ترین وکم هزینه ترین راه برای غربی ها است وهمین نزدیکی باعث شده است که مقام های امریکایی از تشنج بیشتر پرهیز کنند وراهی برای تفاهم بیابند.

 بیم ازفروپاشی پاکستان: هدف دیگری که امریکا ممکن است از نزدکی با پاکستان دنبال کند بحران های فزاینده ای است که درساختار اجتماعی پاکستان وجوددارد. از مدت ها بدین سو، این ذهنیت برای تحلیل گران ایجاد شده است که پاکستان به دلایل جامعه شناختی وسیاسی در حال فرو پاشی قرار د ارد، دراین شرایط چه لزومی دارد ویا چه منفعتی برای ایالات متحده مد نظر است که از پاکستان حمایت می کند.دلایل بسیاری در حمایت امریکا از پاکستان بر شمرده شده است ،یکی انست که امریکایی ها بیم دارند که فرو پاشی پاکستان اوضاع سیاسی منطقه را به ضرر امریکا تبدیل کند، گروه هایی بر سر قدرت بیاید که باعث تهدید منافع امریکا در منطقه شود؛ لذا برای کاستن از هزینه های احتمالی، مقام های ایالات متحده امریکا می کوشند  از فرو پاشی  این کشور جلو گیری صورت گیرد،تا هزینه های بیشتری درآینده بر آن کشور تحمیل نشود. علت دیگری که باز هم ممکن است مقام های امریکایی را وادار کرده باشد که از پاکستان حمایت کنند دست یافتن افراطیون مذهبی به سلاح های هسته ای درآن کشور است. این احتمال وجوددارد که با فرو پاشی کنونی پاکستان حد اقل عقلانیت سیاسی نیز ازان کشور رخت بر خواهد بست وپاکستان دربست در اختیار افراط گرایان مذهبی قرارخواهند گرفت که درآن صورت نه تنها منافع امریکا جنوب آسیارا با تهدید مواجه خواهد کرد بلکه کل منطقه در آشوب فرو خواهد رفت.

 مشکل افغانستان:گرچه پایان مهلت نیرو های غربی وامریکادر افغانستان سال 2014 ذکر شده است اما بی تردید که بخشی از نیرو های امریکا در منطقه وافغانستان باقی خواهد ماند . حضوربی درد سر نیرو های امریکا در منطقه وافغانستان ، می طلبد که کشور های همسایه افغانستان هم کاری نزدیکی با نیرو های امریکا داشته باشند. این ایده وذهنیت باعث شده است که ایالات متحده امریکابه کشور های همسایه افغانستان توجه کند وبکوشد از نقش منفی آنها کاسته شود، لذا حکومت امریکا می کوشد تا این کشور ها نقش مثبت در اینده افغانستان داشته باشندوچالش هایی در افغانستان به وجود نیاورند بنابراین می توان گفت که مجموع اهداف کوتاه مدت ومیان مدت امریکا در منطقه است که امریکا را وادار ساخته است که به پاکستانی ها باج دهد وآن کشور هم چنان در منطقه نفوذ خود را نگاه دارد.