. یک ترکیه ای که با چهره اسلامی ظاهر می شود وسریال های آن فراتر از مردم ترکیه پیام دارد توجه وتوکل  به خدارا در سختی ها می آموزد در نوع دیگر از سریال های ترکی ،مشکلات اجتماعی در خود ترکیه انعکاس یافته است. ترکیه ای که دردنیای مدرن قدم گذاشته است ومشکلاتی که با آن دست وگریبان است بازهم از همین نوع مشکلات دنیای مدرن است.گرچه برای مردم افغانستان پیامی ندارد اما حد اقل مردم مارا با زندگی اجتماعی مردم ترکیه ودشواری های   اجتماعی ای که با آن روبروست اشنا می سازد. شاید برای مردم ترکیه نمایش این سریال ها پیام روشنتری داشته باشد وآن زندگی مدرن غربی است که با همه خوبی ها زشتی هایی نیز دارد. به هر حال این روی یک روی سکه اززندکی ترکیه است. روی دگر سکه به صحنه آمدن سران ترک با همسران خود است که زنان آن کشور با پوشش اسلامی دیده می شوند.برای ما افغان ها که بیشتر اسلام را با ریش وژنده بودن شناخته ایم هم نشینی پوشش اسلامی در کنار مرد نیکتایی دار ترکی امر عجیبی به نظر می رسد.اما جای تعجب نیست این سران حزب عدالت وتوسعه است که قریب به ده سال زمام امور ترکیه در یک انتخابات آزاد ودموکراتیک به دست گرفته اندو درین ده سال علاوه بر آن که برای کشور ترکیه زحمت بسیار کشیده است وترکیه را از حالت فقر وتنگ دستی به سوی یک اقتصاد پیشرفته سوق د اده است گوی پیشرفت را از کشور های همسایه خود ربوده است .  برابر با برخی آمار ها، ترکیه در فراز تند از پیشرفت اقتصادی قرار گرفته  وبرای چندمین بار است که حزب عدالت وتوسعه د رانتخابات پیروز می شود وسایر احزاب سیاسی نیز این پیروزی را به رسمیت می شناسند وبه رای مردم احترام می نهند. تقلب وتخلف انتخاباتی نیز اندک است، هنوز گزارش نشده است که ترک ها ی اسلام گرا با ترفند های مختلف غیر قانونی خواسته باشند رقیبان خودرا از صحنه سیاست وقدرت بیرون کنند و تنها قدرت را در اختیار گیرند.  اسلام گرایان به رای مردم اعتماد دارند وبه رقبای سیاسی خویش حرمت می گذارند ومردم را صاحب حق می دانند. اگر چنانچه در انتخابات به پیروزی نرسند، به گمان غالب قدرت را ترک خواهند کردو به رقیببان سیاسی خویش این مجال راخواهند  اداد که حکومت تشکیل دهند. این گروه با آن که مسلمان هستند اما هیچ گاه مدعی نشده اند که که از جانب خدا آمده اند ودستور خدارا بر بندگان خدا اجرا می کنند. این ها مدعی نیستند که بر سایر مسلمان ها ولایت دارند ودیگرا ن را الزام به رعایت آن کنند. حزب بر سر اقتدار برای رسیدن به منافع حزبی خود آزادی های سایر گرو ه ها راسلب نه کرده است ونیز ازراه ها ی غیر قانونی  اهداف خویش را بر سایرین تحمیل نه نموده است. مرام اسلام گرایان هیچ گاه با زور وتهدید به کسی تحمیل نشده است .اگر کسانی این مرام را نیز نپذیرند هیچ گاه از حق سیاسی محروم نمی شوند. این در سطح داخلی است .در سطح جهان نیز ترک ها توانسته اند از حقوق مردم مسلمان فلسطین دفاع کنند در کنفرانس داوس که چند سال قبل دایر شده بود مشاجره لفطی نخست وزیر ترکیه با رئیس جمهور اسرائیل توانست توجه جهان را به این اسلام گرای شجاع اما متمدن جلب کند وچهره ای جدید از اسلام سیاسی را به جهان عرضه دارد.  به رغم مخالفت  وانتقاد ازرژیم اسرائیل ودفاع از فسطینی ها، ترک ها هیچ گاه با سایر کشور ها ازدر مخاصمت ومعاضدت در نیامده وعلم مخالفت با هیچ کشوری بلند نکرد است درراه فلسطین از هیچ کمکی فرو گذار نکرده حتا دراین را شهدایی را هم تقدیم کرد.با ایالات متحده امریکار نیز رابطه صمیمانه دارد واین رابطه از زمان حکومت های قبلی برجای مانده است وتر ک های اسلام گرا به نام اسلام گرایی ومسلمان بودن رابطه خود با امریکارا نه تنها قطع نه کرده است که تحکیم نیز بخشیده است امرکایی ها نیز ترک هارا متحد وهم پیمان خویش می داند وبه عنوان یک هم پیمان استراتژیک به حکومت ترکیه می نگرد.  در مجموع  سران حکومت ترکیه جهان را خوب می شناسد وبر اساس همین شناخت است که سخن از مدینه فاضیله برزبان نمی راند. می داند که ترکیه یکی از چند ده کشوری در دنیا است که باید وضعیت کنونی دنیارا بپذیرد وبرای به دست آوردن منافع خود تلاش ورزد؛ نه آن که بخواهد سایر کشور هارا شبیه خود سازد .این اسلام گرایی معتدل ومدرن توانسته است پیشرفت های اقتصادی فراوانی را نصیب ترک ها کندوهم از نظر سیاسی رابطه معقول ومنطقی با تمام کشور های دنیا بر قرار نماید واصل برای ترک ها به دست اوردن منافع ملی آن کشور است ونه ایجاد دشمنی ومعاضدت با سایر کشورها. همین سیاست معقول حکومت ترکیه بوده است که الگویی برای دنیای اسلام شده است. وقتی انقلاب  های عربی اغاز یافت با توجه به نفوذ اسلام گرایان در آن کشور ها ، کشور های غربی وحتا همسایگان آنان را به بیم افگنده بود که مبادا تجربه طالبانی تکرار شود وجهان باردیگر در خشونتی به نام اسلام گرایی فرورود.اسلامی که در چهره طالبان ظهور یافته بود، تصور براین بود که پیروزی اسلام گرایان به معنای رواج تند روی وتروریزیم خواهد بود بار دیگر چهره طالبان در خاورمیانه وشاخ آفریقا زنده خواهد شد ویک بار دیگر جهان رادر تنش وخشونت فرو خواهد بردو واما انتخابات در تونس وقدرت گرفتن اسلام گرایان در آن کشور واظهار نظر هایی که از سوی رهبران آن کشور صورت گرفت؛ نشان داد که ترکیه ی کنونی وعملکرد حزب عدالت وتوسعه توانسته است تاثیر مثبت فراوانی بر طرز دید حزب پیروز تونس بگذارد وآنان را با جهان بینی نوینی که ترکها ازآن پیروی می کنند برساندو با پیروز ی اسلام گرایان در تونس این بار توجه ها به مصر جلب شد که درکانون تکون اخوان المسلمین چه اتفاقی خواهد افتاد واین حزب باسابقه با ایدیولوژی سنتی با کدام سوی گرایش خواهد یافت .راه تونس را خواهد پیمود یا ان که راه جدا از همسایه را بر خواهد گزید . دشواری های فراوان داخلی وخارجی فراروی مصری ها قرار داشت . گزارش هایی که منشر می شد اسباب نگرانی های همسایه های مصر وایالات متحده امریکارا فراهم آورده بود. اما گزارش هایی که بعد از انتخابات به نشر رسید، دانسته شدکه رهبران اخوان وآنان که در انتخابات آن کشور به پیروزی رسیده اند از درایت قابل اطمینانی برخوردار هستند و همانند همسایه های تونسی خود جهان را خوب می شناسند وقبل ازان که امریکایی ها از بیم قالب تهی کنند ودست به هر ترفندی بزنند وپیش ازآن که کلاه اسرائیلی ها از ترس از سر شان به زمین بیفتد، مصری ها مذاکراتی را با امریکایی ها  آغاز کردند وبه امریکایی ها اطمینان دادند که اسلام گرایی در مصر نیز همانند تونس از بار عقلانی فراوانی برخوردار است وهیچ گاه راه تنش با سایر کشو هارا در پیش نخواهد گرفت . البته این مذاکره به معنای پذیرفتن همه در خواست های امریکا نبود، چنانچه مبارک چنین سیاستی را در پیش گرفته بود. حکومت آینده مصر مبتنی بر تفکر دینی معتدل ومیانه رو خواهد بود که الگوی حکومتی آن ترکیه است نه اسلام گرایی سنتی وطالبانی که همه چیز را بر مبنای ذهنیت بدوی می خواستند. به هر حال ترکیه در جهان اسلام ارایه یک الگوی جدید از اسلام است که اسلام با مفاهیم مدرن حقوق بشر ودموکراسی در کنا هم نشسته است ومطلوب ترین نوع دینداری درنیای کنونی است . اگرچنانچه کشور های عربی مسلمان دست به این دگرگونی نزده بودند ورژیم های استبدادی را سر نگون نکرده بوندوترکیه را به عنوان الگوی حکومتی موفق نپذیرفته بوند ممکن بود که الگوی ترکیه به عنوان یک الگوی موفق وقابل قبول در جهان اسلام شناخته نشود، زیرا در نیای اسلام عرب ها بیشترین تعداد را تشکیل می دهند اما پیروزی کشور های عربی بر استبداد پایدار در کشور ها  وپیروز یاسلام گراین توانست الگوی ترکیه را بسط دهد وبه تدریج به عنوان یک الگوی عام در اید. آنچه که بیش از همه اهمیت دارد آنست که الگوی ترکیه همان الگوی پذیرفته شده از سوی صاحب نظران اسلامی است که می خواهنداسلام ومدرنیته را  آشتی دهند. درتفکر نواندیشان دینی  حکومت بر دین مبتنی نیست واهداف حکومت هم پیاده کردن احکام دین شمرده نمی شود وهم چنان مشروعیت حکومت از دین ستانده نمی شود بلکه حکومت مشروعیت خویش را از رای مردم می گیرد ومیزان مشروعیت در نظام های موکراتیک عدالتی است که به کار می گیرند واین عدالت را دین مشخص نمی کند بلکه رعایت حقوق انسان است که میزانی برای داوری یک حکومت است نه دینی بودن یا نبودن آن.لذا می توان حکومت ترکیه کنونی را پیروزی اندیشه اندیشمندان نو اندیش مسلمان دانست. دردید نو اندیشان دینی اصل بر اخلاق دینی نهاده شده است واین اخلاق هر قدر بیشتر بسط پیدا کند جامعه عادلانه به وجود خواهد آمد. اگر در یک جامعه مسلمان،خدا پرستی، اصل واساس باشد، این امر با اخلاق دینی بیشترساز گار است تا با اجرای احکام دینی. به هر حال به ارزوی بر چیده شدن خشونت ودرنده خویی در جهان وافغانستان وایجاد یک حکومت انسانی وحق مدار.