مذاکره با پاکستان به جای طالبان؟
2- این که شرایط منطقه ای وبین المللی ایجاب چنین مذاکره را می کند یا خیر؟
3- میکانیزم مذاکر ه با طالبان چگونه بايد باشد؟
شناخت نقاط اختلاف امر مهمی است كه باید مورد توجه قرار گیرد .و کلی گویی وابراز عواطف همان گونه كه قبل ازاین معطوف به نتیجه نبوده است، اگر چنین امری در آینده نیز صورت گیرد به نتایجی مثبت ومثمری نخواهد انجامید، بنابراین باید این اراده وجودداشته باشد که نقاط اختلاف ميان دو كشور شناسايي شود. بی گمان یکی از نقاط اختلاف ما وپاکستان بر سر خط مرزی دیورند است به تعبیر یکی از کارشناسان، پاکستانی ها به بیست یا سی سال بعد می نگرند که افغانستان از توان وظرفیت بالای نظامی برخوردار شود درآن صورت اگر اختلاف وجودداشته باشد وافغانستان توان مداخله را درخود بيابد، بي درنگ درخاک پاکستان مداخله خواهد کرد، بنابراین پاکستانی ها با اینده نگری که دارند، دوست دارند این نقطه اختلاف واین غده سرطانی، میان دو كشور بر داشته شودوبرای همیشه حل وفصل گردد. نكته قابل توجهي كه ازسوي تحلیل گران پاکستانی بار ها شنیده شده است از جمله احمد رشید روز نامه نگار پاکستانی با صراحت اعلام کرده است که بدون پرداختن به مسئله دیورند نمی توان به توافقی میان دو کشور دست یافت؛اما متاسفانه اراده ي در حکومت افغانستان تا هنوز ایجاد نشده است تا این معضل را به صورت منطقی بنگرد وبرای آن راه حل پیدا کند. همین که حکومت افغانستان هیچ عکس ا لعملی نشان نمی دهد وسکوت اختیار کرده است نقطه ابهام انگیزی است که سیاست مداران پاکستانی را نگران می کند. بنابراین اگر واقعا حکومت افغانستان به این نتیجه دست یافته باشد که با پاکستان مذاکره کند اولتر از همه باید بر نقاطی انگشت بگذارد که مایه اختلاف میان دو کشور است.
به نظر می رسد که شرایط منطقه ای وبین المللی نیز برای حل این مشکل بيش از هر زمان دیگر آماده است .از یک سواتهام هایی که ازسوی ایالات متحده امریکا بر پاکستان وارد آمده است آن کشوررا در شرایط نا گواری قرارداده وپاکستانی ها می خواهند که معضلی با افغانستان نداشته باشندوهم زمينه هاي ايراد اتهام ايجاد نگردد وتا وقتی که میان افغانستان وآن کشور مذاکره صورت نگرفته است وراه حلی جست وجو نشده است پاکستان از طالبان به عنوان یک اهرم سیاسی سود خواهند برد هم کشورمارادر مصیبت گرفتار خواهد کرد وهم زیان های بی شماری به ان کشور وارد خواهد شد. از جانب دیگر اتهام های امریکا بر پاکستان باعث گردیده که حکومت اسلام اباد یک فراخوان عمومی به راه اندازد وسران احزاب مخالف را دعوت به مذاکره کند برابر با برخي گزارش ها، سران احزاب قدرتمند پاكستان دراین همایش شرکت جسته بودند از جمله کسانی که انتقاد های صریح وآشکاری بر سازمان استخبارات آن کشور وارد آوردند نواز شریف نخست وزیر اسبق آن کشور ورهبر حزب مسلم لیک شاخه نواز بود وهم چنا ن محموداچک زی رهبر حزب پشتون خوا بودکه هردو رهبر از عملكرد ساز مان استخبارات پاكستان انتقاد كردند وساز مان استخبارات پا كستان را متهم به دخالت در امور افغانستنان وهمكاري با طالبان نمودند. اچكزي اظهار داشته كه اگر ساز مان استخبارات پاکستان بخواهد دریک ماه می تواند در افغانستان صلح ایجاد شودكه شنیدن این گونه سخنان ازسوی رهبران آن کشور نقاط مثبتی برای حکومت افغانستان است که ازاین شرایط باید حد اکثر استفاده را ببرد ومذاکرات جدی اي را با پاکستان به راه اندازد وبه نتایج آن نیز باید اطمنان داشته باشد. زيرا شرايط به گونه اي است كه حركت صلح خواهانه افغانستان ازسوي محافل داخلي پاكستان نيز همراهي می شود آنچه بیش از همه برای افغانستان از اهمیت برخوردار است حضور نیرو ها ي بین المللی در خاک افغانستان ودخیل بودن در مذاکره ی صلح به نحوی پای آنها به میان کشیده می شود که هم پاکستان نفع می برد وهم برای افغانستان نقاط قوت شمرده می شود. همان گونه که از طريق رسانه های بین المللی شنیده می شود پاکستان درشرایط سختی به سر می برد، پشت سر گذاشتن این شرایط سخت اقتصادی وسیاسی می طلبد که به پیش نهاد مذاکره مقام های افغانی نیز با دید مثبت بنگرد وآن را بپذیرد که در صورت پذیرش می تواند کمک های کشور های غربی از جمله ایالات متحده امریکا از سر گرفته شود وبحران کنونی حاكم برپاکستان رفع گردد.مذاكره با پاكستان وايجاد ساز و كار هايي براي بيرون شدن از وضع موجود به تمام طرف هاي ذيدخل مفيد خواهد بود اميد كه حكومت افغانستان اين فرصت فراهم آمده رااز كف ندهد وبراي هميشه جنگ وخشونت را از ميان بردارد.