شکیبایی

در هشت سال ریاست جمهوری او گفتمان اصولگرایی نیزانسجام بیشتر پیدا کرد، مبانی فکری و تیوریک آن بیشتر باز شد، اگر در زمان آقای خاتمی بر سر جمهوریت و اسلامیت نظام جمهوری اسلامی کشمکش وجود داشت وهر جناح بر یکی از اصول نظام اسلامی تاکید می نمودند، یعنی اصلاح طلبان بدین باور بودند که اصل جمهوریت نظام به تدریج رنگ می بازد و بسیاری از سیاست های اقتصادی، روابط خارجی و... از مردم پنهان نگاه داشته می شود و هر یک از آن با ارزش های اسلامی توجیه می گردد در زمان خاتمی مطالبا ت دیگری نیز افزوده شد کشمکش ها ازطرز نگاه به جمهوریت واسلامیت فرارتر رفت .اصلاح طلبان "دانستن" مردم را یک حق می دانستند و بدین باور بودند که باید مردم از همه سیاست های کلان کشور آگاهی یابند و در روشنایی آگاهی به داوری بنشینند، و بدین سان اصلاح طلبان خواستار مشارکت هرچه بیشتر مردم در امور سیاسی و سرنوشت خود بودند، اما این شعارها، ناشی از یک دیدگاه های معرفتی نشأت می گرفت، که در نظریه های دکتر عبدالکریم "سروش "و سایر نواندیشان دینی مشاهده می شد گرچه دکتر سروش در یک مصاحبه گفته بود که من پدر خوانده ی اصلاحات نیستم، اما انکار او از نفوذ اندیشه های او نمی کاست.

همان گونه که بسیاری از نظریه های فیلسوفان در اندیشه های او تلفیق شده و نظریه های جدیدی از آن بیرون آمده، نظریه های او نیز در دیدگاه های فرهنگی و سیاسی اصلاح طلبان چنان نفوذ و رسوخ یافته که مبانی تیوریک اصلاح طلبان را تشکیل می دهد، کسانی که بر نظریه های او اندکی وقوف داشته باشند و نظریه های خاتمی و بسیاری از نو اندیشان دیگر را بشنوند تاثیر اندیشه های دکتور سروش را به وضوح در می یابند. اما اصول گرایان را می توان به دو طیف عمده تقسیم بندی کرد، اول کسانی که گفتمان های جدید در حوزه معرفت و سیاست را می دانند، اما آنان را فراورده های فرهنگ غرب می شمارند و می کوشند، تا مراجعه به کتاب و سنت آنان را منسوخ جلوه دهند و آن گفتمان ها را با استفاده از منابع اسلامی نفی کنند، اما برخی از این طیف کسانی اند که با گفتمان های مدرن آشنا نیستند، فرصت آن را نیافته اند یا نخواسته اند که آن گفتمان را بشنوندزیرا آن را کاملاً پدیده ی غربی می دانند و حتا زحمت آن را به خود نمی دهند تا در آن ارتباط مطالعه و تحقیق کنند، در اوایل پیروزی خاتمی در سال 1376 وقتی او از جامعه مدنی سخن می گفت، بسیاری از اصولگرایان، جامعه ی مدنی را همان جامعه مدینه النبی می دانستند و از آن استقبال نیز می کردند، معلوم می شد که جامعه ی مدنی در نظر بسیاری از اصولگرایان چندان قابل فهم نیست.

شاید عمده ترین تفاوت گفتمانی در دیدگاه اصلاح طلبی و اصول گرایی را نحوه نگرش آنها به توسعه کشور شان دانست، اصلاح طلبان اساس توسعه در کشور خویش را توسعه‏ی سیاسی می دانند.

بدین معنا که باور دارند که توسعه‏ی تکنولوژیک و ساختن ابزار باید با محوریت توسعه‏ی انسانی صورت گیرد، لازمه توسعه سیاسی را، آزادی مطبوعات، آزادی اعتقادات و باورهای سیاسی و تشکیل احزاب سیاسی و در مجموع به رسمیت شناختن گفتمان های سیاسی معرفتی می شمارند که در سی سال گذشته در چهارچوب نظام جمهوری اسلامی شکل گرفته است، آنچه اصلاح طلبان به آن اولویت می دهند در نظر اصولگرایان از اولویت درجه یک برخوردار نیست، آزادی رسانه های گروهی، آزادی مطبوعات و آزادی اعتقادات را بر نمی تابند و به آن به دید دشمنانه می نگرند.

از این جهت است که رسانه های مخالف یا منتقد دولت بسیار کم توانسته است به کار خویش ادامه دهد، در اوایل دولت خاتمی و با استفاده از شعارهایی که او را مطرح کرده بودو تسهیلاتی که برای صدور مجوز روزنامه های غیر دولتی ایجاد کرده بود، دیده شد که روزنامه های گوناگون با رویکردهای متنوع بوجود آمد، اما این تنوع و تکثر از سوی قوة قضائیه آن کشور قابل قبول واقع نشد و به تدریج دروازة روزنامه ها یکی پی دیگری بسته شد که از آن تعطیل زنجیره‏ی مطبوعات یاد می گردد.

در دهمین انتخابات نیز همین دو جناح سیاسی و فکری رو در روی هم قرار دارند، اما حربه‏ی که در دست اصلاح طلبان قرار داردو با آن حربه می خواهند اصولگرایان و شخص احمدی نژاد را از دور انتخابات خارج کنند، مبانی تیوریک و معرفتی نیست، بیشترینه نقد سیاست های پولی و اقتصادی و سیاست خارجی آن کشور است، اصلاح طلبان بدین باور اند که سیاست خارجی آقای احمدی نژاد فرصت های فراوانی را از مردم گرفته است، اگر سیاست های او مبتنی بر منافع ملی بود، امروز ایران جایگاه فراتر از امروز داشت.

آقای احمدی نژاد نیز دولت های گذشته را متهم به ارزش گریزی و زیر پا نهادن اصول انقلاب می نماید و این همه شعارها گرچه ظاهراً ربطی به مبانی فکری دو طرف ندارد و لیکن واقعیت آن است که این تیوری برخاسته از نگاه معرفتی و فکری آن دو گروه است، و دیده شود که داوری مردم ایران نسبت به این دو چه خواهد بود، وبه کدام مبانی و اصول فکری و سیاسی رای خواهند داد.